Il Lessico pratico di italiano giuridico per stranieri al Parlamento europeo

Lessico_ParlamentoEuropeo
L’italiano lingua di lavoro in un’ottica europea – Parlamento europeo, Bruxelles

Bruxelles, 13 novembre 2018. Quando, nella primavera del 2002, varcai per la prima volta la soglia del Parlamento europeo a Bruxelles (conoscevo già da tempo  le sedi di Strasburgo e di Lussemburgo), non avrei certo immaginato che – sedici anni dopo – un mio lavoro avrebbe trovato una tanto prestigiosa collocazione  nell’alta Assemblea dell’Unione.

Il «Lessico pratico di italiano giuridico per stranieri» – edito da Istituto Armando Curcio University Press, Collana Didattica e Ricerca, diretta dalla dottoressa Sabrina Aulitto – verrà  infatti presentato il prossimo martedì 20 novembre, nell’ambito dell’evento dal titolo «L’italiano lingua di lavoro in un’ottica europea», alle ore 18.00, nella (bella) sala P1C047 del Parlamento.

L’incontro è ospitato dall’eurodeputata Isabella De Monte e organizzato in collaborazione con l’associazione degli alumni dell’Università «La Sapienza» di Roma, NoiSapienza Bruxelles – presieduta dall’avvocato Flavia Silvestroni – di cui faccio fieramente parte.

E non è un caso che il libro sia dedicato al professor Angelo Raffaele Latagliata, nel 1987 ordinario della cattedra di Diritto penale alla facoltà di Giurisprudenza dello storico Ateneo (e membro della Commissione ministeriale Pagliaro per un progetto di riforma del Codice penale nel 1988), che avrebbe dovuto essere relatore della mia tesi di laurea se non fosse prematuramente scomparso nel 1990. Il Prof più sorridente della Sapienza.

Tenendo, nel 2007, il mio primo corso di italiano giuridico all’Istituto Italiano di Cultura di Bruxelles, l’esigenza che emerse nell’immediato tra i partecipanti – stranieri di sei diverse nazionalità – fu quella di un testo di riferimento, dove poter approfondire o ritrovare i termini, i concetti e gli istituti analizzati in aula.

Pensai di sopperire all’inizio con schede esplicative, che accompagnavano il materiale autentico su cui baso puntualmente ogni mio corso. Per poi giungere, alla fine di ogni anno accademico, a creare vere e proprie dispense che assemblavano organicamente i documenti sui soggetti trattati e servivano da «libri di testo» per gli anni successivi. Non so se si può immaginare la soddisfazione provata, un giorno, quando Lucia Ventura, un’interprete di conferenza  italiana assidua frequentatrice dei miei seminari, mi disse: «Lo sai che vado in cabina con le tue dispense?».

Dall’altro lato, la sempre maggiore richiesta – nel contesto dell’Unione europea – dell’insegnamento dell’italiano specialistico e settoriale, da utilizzare anche come lingua di lavoro. La costante testimonianza di colleghi che, nei livelli più avanzati, soprattutto con i professionisti, si trovavano in difficoltà – e non c’è da meravigliarsi – con una terminologia che presuppone una formazione prettamente giuridica e non dà nulla per scontato. E l’auspicio, a più voci, di pubblicazione delle dispense, mi ha motivato maggiormente ad affrontare questo non semplice lavoro.

Il principale scoglio da superare è stato deciderne la struttura: corredare ogni argomento con gli articoli di stampa – anche specialistica – sottoposti agli allievi, sarebbe stato bello. Ma poco pratico da realizzare per diversi motivi. E poi, pensando a Lucia che si portava in cabina le scomode dispense formato A4, mi sono detta che avrei dovuto realizzare un testo maneggevole e di facile consultazione, sia per i partecipanti ai corsi e seminari che per un professionista al lavoro o per un collega in aula.

Ed ecco il «Lessico pratico di italiano giuridico per stranieri», di cui dialogheremo con l’onorevole Isabella De Monte, con la dottoressa Rita Giannini Watson, funzionaria di UK Law Societies, e con l’avvocato Francesco Maria Salerno, direttore della sede di Bruxelles dello Studio Gianni-Origoni-Grippo-Cappelli & Partners, che ha egregiamente curato la Prefazione del volume.

E con tutti gli studenti stranieri, i funzionari e gli eurodeputati che avranno il piacere di unirsi a noi.

Un Lessico pratico perché vuole essere uno strumento di lavoro utile nel concreto. In cabina, in aula o in studio, è strutturato in ordine alfabetico per favorire una facile consultazione,  ed è arricchito dalla comparazione per guidare la comprensione anche di chi – italiano o straniero – giurista non è.

Ma, soprattutto, europeo, nell’ottica di una auspicata futura collocazione dell’italiano – a pieno titolo – tra le lingue di lavoro dell’UE.

Tajani aan de studenten van het Europacollege: “Vind de sterkte in jullie hart!”

TajaniCollège1
Il presidente Tajani apre la Promotion Marin

Geschreven door Maria Cristina Coccoluto

Vertaald door Christophe VAN HEMELRYCK

Brugge, 22 oktober 2018, ik ben trots Italiaans te zijn want Italianen zijn Europeanen”. Dit is de boodschap waarmee de Voorzitter van het Europees Parlement, Antonio Tajani, zijn speech opende tijdens de inauguratie van het academisch jaar aan het Europacollege van Brugge. Het was Angela O’Neil, de verantwoordelijke van de lingüistische dienst, die de cerenomie opende. Ze begon met een warm welkom voor de voorzitter van de administratieve raad van het College, Íñigo Mendez de Vigo, en president Jorg Monar, die de beschermheer van de Promotie 2018-2019 voorstelde, de Spanjaard Manuel Marín.

In het College zullen jullie leren hoe de mechanismen van de Instituties werken. Deze Instituties vertegenwoordigen 500 miljoen burgers. Jullie zullen leren hoe het mogelijk was de machtsigste eengemaakte markt ter wereld te creëeren; hoe de euro het falen van de Zorgstaat heeft kunnen verhinderen; hoe we een eerste wereldwijd akkoord hebben kunnen sluiten over het klimaat. Jullie zullen voornamelijk leren hoe de Unie een project is voor de toekomst en een project is dat een strategische agenda nodig heeft.” De Voorzitter richtte zich aanvankelijk in het Frans tot de studenten, waarna hij overschakelde naar het Engels en het Spaans, waarna hij uiteindelijk in zijn moedertaal sprak. Maar ook de studenten van de basiscursus Italiaans konden hem volgen zonder de vertalingen van de tolk: zijn toon is vast, zijn taal is duidelijk en lineair. “Maar vergeet het belangrijkste niet: wanneer jullie Europese functionarissen worden, zullen jullie in dienst staan van de burgers.”

De komende jaren staat de Unie voor vele uitdagingen:

Het project resistenter maken tegen zaken die een bedreiging vormen voor de democratie;

veiligheid en welvaart veiligstellen, wat heel duidelijk inhoudt dat we onze cultuur en het systeem van waarden dat we delen, moeten verdedigen,

een moderne eenheidsmarkt, die voordeel kan halen uit de technologische, energiegerelateerde en digitale revoluties en die de planeet vandaag aan het veranderen zijn;

een Europese begroting, die de uitdagingen aankan en die over zijn eigen inkomsten beschikt;

een meer transparante economische governance, die gebaseerd is op productie-investeringen, die gebaseerd is op de strijd tegen werkloosheid en die de sociale en economische convergentie van de armste en meest achtergestelde regio’s aanmoedigt;

de bedreiging van het terrorisme, waardoor het nodig wordt om de veiligheidsdiensten en de werking van de inlichtingendiensten beter te coördineren;

de verantwoordelijkheid op het wereldtoneel

Tajani twijfelt niet: “De eerste hervorming die moet doorgevoerd worden, moet de terugkeer naar een politiek zijn, die de moed had te beslissen en keuzes te maken. Het ongenoegen in Europa groeit omdat de Unie de burgers niet de antwoorden gegeven heeft die het verwachtte. We moeten veranderen en terugkeren naar een Europea van de politiek, waarin de burocratie zijn natuurlijke rol heeft van een administratieve machine die de aanwijzigen volgt van zij die het volk verkozen heeft.”

Daar stopt hij niet: het Europees parlement moet wettelijk initiatiefrecht hebben: “Het is niet mogelijk dat de enige vertegenwoordigers die door de burgers verkozen zijn geen wetsvoorstel mogen doen. Dit versterkt de indruk, hoewel dat een verkeerde indruk is, dat in Europa een handvol mensen zonder democratische legitimiteit, voor iedereen beslissen”.

De Europese verkiezingen van mei bieden een unieke gelegenheid om een nieuwe weg aan te wijzen. Laten we deze inslaan!”, vraagt de Voorzitter. En aan de 468 studenten van de Marin Promotie, die hem meerdere keren met applaus onderbreken, geeft hij de raad, “komend van een vader van jonge mensen van jullie leeftijd”:

 “Wees moedig!”.

Moed komt niet alleen uit het hoofd, uit kennis, maar voornamelijk vanuit het hart. Als iedereen onder ons gelooft in de Europese waarden en principes, kunnen we de hindernissen overwinnen, die onmogelijk te overwinnen lijken. Niemand, als jullie aan de kant van het recht staan, kan u terugdringen”.

“De leidraad van ons Europa, is de vrijheid waarvoor grote mannen en vrouwen hun leven gegeven hebben. Vandaag, gelukkig, worden jullie niet opgeroepen om haar te verdedigen. Het blijft evenweel een waarde om te verdedigen met inzet en overgave. Als iedereen onder ons overtuigd gelooft in de waarden die aan de basis van Europa liggen, zal dat ons, en zij die ons omringen, toestaan vrij te zijn”.

 “Durf’’.

 “Omarm de veranderingen!”.

 “Zoek de kracht in jullie harten!”.

 

Antonio Tajani aux étudiants du Collège d’Europe: «Trouvez la force dans votre cœur!»

PresidenteTajaniCollègeStudenti
Il presidente Tajani con i rappresentanti degli studenti, il rettore Monar e il presidente del consiglio amministrativo del Collège Mendez de Vigo

Ecrit par Maria Cristina COCCOLUTO

Traduit par Ophélie MADINIER, cours d’italien B1, Collège d’Europe

Bruges, 20 octobre 2018. «Je suis fière d’être italien parce que je suis européen». C’est avec ces mots que le Président du Parlement européen, Antonio Tajani, a débuté son intervention à la cérémonie inaugurale de l’année académique au Collège d’Europe, à Bruges. La cérémonie a été ouverte par la responsable du service linguistique Angela O’Neil. Elle a chaleureusement accueilli le président du conseil administratif du Collège Íñigo Mendez de Vigo et le recteur Jorg Monar qui a présenté le Patron de la promotion 2018-2019, l’espagnol Manuel Marín.

«Au Collège, vous apprendrez le fonctionnement et les logiques sous-jacentes des institutions qui représentent 500 millions de citoyens; vous apprendrez comment il a été possible de créer le marché unique le plus puissant du monde ; comment l’euro a empêché l’effondrement de l’Etat-Providence ; comment nous sommes parvenus au premier accord mondial sur le climat. Surtout, vous apprendrez que l’Union est un projet d’avenir. Et qu’il a besoin d’un agenda stratégique». Le président s’adresse aux étudiants en français, en anglais, en espagnol et enfin dans sa langue maternelle. Pourtant, même les étudiants du cours d’italien débutant le suivent sans recourir aux casques audio disponibles: son ton est chaleureux et décidé, son langage clair et cohérent.

«Pourtant, n’oubliez pas cette chose essentielle: quand vous deviendrez fonctionnaires européens, vous serez au service des citoyens».

Les défis à venir sont nombreux pour l’Union Européenne:

Rendre le projet plus résistant à la menace qui pèse sur la démocratie;

Garantir la prospérité et la sécurité, ce qui signifie défendre notre culture et le système de valeurs que nous partageons;

Un marché unique moderne, capable de tirer avantage des révolutions technologique, énergétique et numérique qui sont en train de changer le monde;

Un équilibre économique européen à la hauteur de ces défis, qui comptent sur ses ressources propres;

Une gouvernance économique plus transparente, basée sur les investissements productifs et sur la lutte contre le chômage et qui favorise la convergence économique et sociale des régions plus pauvres et désavantagées;

La menace du terrorisme, qui nous impose de mieux coordonner les forces de sécurité et les activités de renseignement;

La responsabilité au niveau mondial.

Antonio Tajani ne doute pas. «La première réforme à faire est le retour à une politique qui a le courage de décider et de faire des choix. Le mécontentement en Europe croît parce que l’Union n’a pas donné à nos citoyens les réponses qu’ils attendaient. Nous devons changer, aller vers une Europe de la politique, dans laquelle la bureaucratie aurait son rôle naturel de machine administrative qui suit les indications de ceux qui ont été élus par le peuple»

Il est aussi nécessaire de donner au Parlement européen le pouvoir d’initiative législative. «Il n’est plus acceptable que les représentants élus du peuple ne puissent pas présenter de proposition de loi. Cela renforce l’impression erronée qu’en Europe quelques personnes sans légitimité démocratique décident pour tous»

«Les élections européennes de mai offrent une opportunité unique pour indiquer une nouvelle route. Saisissons-la ! » appelle le Président. Et aux 468 étudiants de la promotion Marín qui l’ont interrompu plusieurs fois par leurs applaudissements, il recommande, « en tant que père de jeunes gens de votre âge»:

«Soyez courageux!

«Le courage ne vient pas seulement de la tête, de la connaissance, il vient surtout du cœur. Si chacun de nous croit aux valeurs et aux principes européens, nous pouvons franchir des obstacles qui nous semblent insurmontables. Personne, si vous êtes du côté de la justice, ne peut vous faire reculer».

«Le fil conducteur de notre Europe est la liberté pour laquelle d’innombrables femmes et hommes ont donné leur vie. Aujourd’hui, bien heureusement, vous n’êtes plus appelés donner votre vie pour la préserver, mais la liberté demeure une valeur à défendre avec engagement et dévouement. Si chacun de nous croit avec fermeté aux valeurs fondatrices de l’Europe, cela nous permettra, ainsi que ceux qui nous entourent, d’être libres».

«Osez!» «Embrassez les changements!»

«Cherchez la force dans votre cœur!»

Tajani a los estudiantes del Colegio de Europa: ‘’¡Encontrad la fuerza en vuestro corazón!’’

Tajani
Il Presidente Tajani

Escrito por Maria Cristina COCCOLUTO

Traducido por Álvaro LÓPEZ USATORRE

Brujas, 10 de octubre de 2018. ‘’Estoy orgulloso de ser italiano porque soy europeo’’. El presidente del Parlamento europeo, Antonio Tajani, comienza su intervención en la inauguración del año académico en el Colegio de Europa (en la sede de Brujas) con este mensaje. Presentada por Angela O’Neil, responsable del servicio lingüístico, la ceremonia ha visto la calurosa bienvenida del presidente del Consejo Administrativo del Colegio, Íñigo Méndez de Vigo, y del Presidente Jorg Monar, quien ha presentado al Patrón de la Promoción 2018-2019, el español Manuel Marín.

‘’En el Colegio aprenderéis cómo funcionan los engranajes de las instituciones que representan a 500 millones de ciudadanos; cómo ha sido posible crear el mercado único más fuerte del mundo, cómo el euro ha impedido la caída del Estado social; cómo hemos logrado el primer acuerdo mundial sobre el medio ambiente. Sobre todo, aprenderéis que la Unión es un proyecto de futuro, y que necesita una agenda estratégica’’. El Presidente se dirige a los estudiantes en francés en primer lugar, después en inglés, en español y, finalmente, en su lengua materna. Incluso los estudiantes del curso de italiano básico siguen el discurso sin la ayuda de los intérpretes: su tono es firme, su lenguaje es claro y lineal.

‘’Pero no olvidéis lo más importante: cuando os convirtáis en funcionarios europeos, estaréis al servicio de los ciudadanos’’.

Los retos de los años que están por venir para la Unión son muchos:

hacer el proyecto más resistente a las amenazas que acechan la democracia;

garantizar la prosperidad y la seguridad, teniendo bien claro que esto significa defender nuestra cultura y el sistema de valores que compartimos;

un mercado único moderno, capaz de explotar la revolución tecnológica, energética y digital que está transformando el planeta;

un presupuesto europeo a la altura de estos retos, que cuente con sus propios recursos;

una gobernanza económica más transparente, basada en inversiones productivas y la lucha contra el desempleo, que favorezca la convergencia económica y social de las regiones más pobres y perjudicadas;

la amenaza del terrorismo, que nos exige una mejor coordinación de las fuerzas de seguridad y los cuerpos de inteligencia;

la responsabilidad a nivel global.

Tajani no tiene dudas: ‘’la primera reforma a llevar a cabo es el retorno a una política que tenga el valor de tomar decisiones. El descontento en Europa crece porque la Unión no ha dado a nuestros ciudadanos las respuestas que esperaban. Tenemos que cambiar y volver a  una Europa política, en la que la burocracia tenga su papel natural como máquina administrativa que siga las indicaciones de aquellos que han sido elegidos por el pueblo’’.

Esto no es todo: es también necesario darle al Parlamento europeo el poder de iniciativa legislativa. ‘’No es aceptable que los únicos representantes elegidos por los ciudadanos no puedan presentar una propuesta de ley. Así se refuerza la errónea impresión de que en Europa pocas personas sin legitimidad democrática deciden por todos’’.

‘’Las elecciones europeas de mayo ofrecen una oportunidad única para indicar una nueva ruta. ¡Tomémosla! Insta el Presidente. Y a los 468 estudiantes de la Promoción Marín, que lo interrumpen varias veces con aplausos, recomienda, ‘’De un padre de chicos de vuestra edad: ¡sed valientes!. El valor no viene solo de la cabeza o de la conciencia, sino sobre todo del corazón. Si cada uno de nosotros cree en los valores y principios europeos, podemos superar obstáculos que parecen imposibles. Nadie puede hacer que os retiréis si os encontráis en el lado correcto’’.

‘’El hilo conductor de nuestra Europa es la libertad por la cual han dado la vida grandes mujeres y hombres. Hoy en día, por suerte, no se os pide defenderla con la vuestra, pero sigue siendo un valor a ser protegido con empeño y dedicación. Si cada uno de nosotros cree con firmeza en los valores fundadores de Europa, esto permitirá que él mismo y los que le rodean sean libres’’.

‘’¡Atreveos!’’.

‘’¡Abrazad los cambios!’’.

‘’¡Buscad la fuerza en vuestro corazón!’’.

 

Tajani to the students of the College of Europe: “Find strength in your heart!”

TajainiCollège
Il Presidente si rivolge con calore agli studenti del Collegio

Written by Maria Cristina Coccoluto

Traduced by Raiyan AZMI – Italian course B1 – College of Europe

Bruges, 10 October 2018. «I am proud to be Italian because I am European». The President of the European Parliament, Antonio Tajani, opens his speech with this message at the commencement of the academic year at the College of Europe, at its campus in Bruges. Introduced by Angela O’Neil, head of the Language Service, the ceremony saw warm welcomes from the president of the administrative council of the College, Íñigo Mendez de Vigo, and from the principal Jorg Monar, who presented the Patron of Promotion 2018-2019, the Spaniard Manuel Marin.

«In the College you will learn how the gears of the Institutions that represent 500 million citizens work; how it was possible to create the most powerful single market in the world; how the euro prevented the failure of the welfare state; how we managed to reach the first global climate agreement. Above all, you will learn that the Union is a project of the future. And that it needs a strategic agenda». The President addresses the students first in French, then in English, in Spanish and finally in his mother tongue. But even the students of the basic Italian course follow him without the headphones of the interpretation: his tone is warm and decisive, his language clear and direct.

«But do not forget the main thing: when you become a European official, you will be at the service of the citizens».

The challenges of the coming years for the Union are many:

to make the project more resistant to the threat posed by democracy;

to guarantee prosperity and security, with it clear that this means defending our culture and the system of values that we share;

a modern single market, able to exploit the technological, energetic and digital

revolution that is transforming the planet;

a European budget which is up to the challenges, which counts on own resources;
more transparent economic governance based on productive investment and the fight against unemployment, which supports the economic and social convergence of the poorest and most disadvantaged regions;

the threat of terrorism, which requires us to better coordinate security forces and intelligence activities;

responsibilities at the global level.

Tajani has no doubts: «The first reform to be done is the return to a politics that has the courage to decide and make choices. Discontent in Europe is growing because the Union has not given our citizens the answers they were waiting for. We must change and return to a political Europe, where the bureaucracy has its natural role as an administrative machine that carries out the directions of those elected by the people».

Not only that: it is also necessary to give the European Parliament the power of legislative initiative. «It is no longer acceptable that the only representatives elected by citizens cannot submit a bill. This reinforces the mistaken impression that in Europe a few people without democratic legitimacy make decisions for everyone».

«The European elections in May offer a unique opportunity to indicate a new route. Let’s take it!», urges the President. And to the 468 students of Promotion Marin, who interrupt him several times with applause, he gave encouragement, «from a father of children of your age»:

«Be brave!».

«Courage comes not only from the head, from knowledge, but above all from the heart. If each of us believes in European values and principles, we can overcome obstacles that seem impossible. Nobody, if you are on the right side, can make you retreat».

«The common thread of our Europe is the freedom for which great women and men have given their lives. Today, fortunately, you are not called to defend it with yours, but it remains a value to be protected with commitment and dedication. If each of us firmly believes in the founding values of Europe, he will allow himself and those close to him to be free».

«Dare!».                           

«Embrace the changes!»

«Find strength in your heart!».

Tajani agli studenti del Collegio d’Europa: «Trovate la forza nel vostro cuore!»

 

 

Bruges, 10 ottobre 2018. «Io sono fiero di essere italiano perché sono europeo». Il Presidente del Parlamento europeo, Antonio Tajani, apre con questo messaggio il suo intervento all’inaugurazione dell’anno accademico al Collegio d’Europa, nella sua sede di Bruges. Introdotta da Angela O’Neil, responsabile del Servizio linguistico, la cerimonia ha visto la calorosa accoglienza del presidente del consiglio amministrativo del Collège, Íñigo Mendez de Vigo, e del preside Jorg Monar, che ha presentato il Patron della Promotion 2018-2019, lo spagnolo Manuel Marin.

«Nel Collegio apprenderete come funzionano gli ingranaggi delle Istituzioni che rappresentano 500 milioni di cittadini; come è stato possibile creare il mercato unico più potente del mondo; come l’euro ha impedito il fallimento dello Stato sociale; come siamo riusciti a raggiungere il primo accordo globale sul clima. Soprattutto imparerete che l’Unione è un progetto di futuro. E che necessita di un’agenda strategica». Il Presidente si rivolge agli studenti prima in francese, poi in inglese, ancora in spagnolo e, infine, nella sua lingua materna. Ma anche gli studenti del corso di italiano di base lo seguono senza le cuffie dell’interpretazione: il suo tono è caldo e deciso, il suo linguaggio chiaro e lineare.

«Però non dimenticate la cosa principale: quando diventerete funzionari europei, sarete al servizio dei cittadini».

Le sfide degli anni a venire per l’Unione sono tante:

rendere il progetto più resistente alla minaccia che incombe sulla democrazia;

garantire prosperità e sicurezza avendo ben chiaro che questo significa difendere la nostra cultura e il sistema di valori che condividiamo;

un mercato unico moderno, capace di sfruttare la rivoluzione tecnologica, energetica e digitale che sta trasformando il pianeta;

un bilancio europeo all’altezza delle sfide, che conti su risorse proprie;

una governance economica più trasparente, basata sugli investimenti produttivi e sulla lotta alla disoccupazione, che favorisca la convergenza economica e sociale delle regioni più povere e svantaggiate;

la minaccia del terrorismo, che ci impone di coordinare meglio le forze di sicurezza e le attività d’intelligence;

le responsabilità a livello globale.

Tajani non ha dubbi: «La prima riforma da fare è il ritorno a una politica che abbia il coraggio di decidere e di fare scelte. Il malcontento in Europa cresce perché l’Unione non ha dato ai nostri cittadini le risposte che attendevano. Dobbiamo cambiare e tornare a un’Europa della politica, in cui la burocrazia abbia il suo ruolo naturale di macchina amministrativa che esegue le indicazioni di chi è stato eletto dal popolo».

Non solo: è necessario anche dare al Parlamento europeo il potere di iniziativa legislativa. «Non è più accettabile che gli unici rappresentanti eletti dai cittadini non possano presentare una proposta di legge. Così si rafforza l’impressione, errata, che in Europa poche persone prive di legittimazione democratica decidano per tutti».

«Le elezioni europee di maggio offrono un’opportunità unica per indicare una nuova rotta. Cogliamola!», esorta il Presidente. E ai 468 studenti della Promotion Marin, che lo interrompono più volte con applausi, raccomanda, «da padre di ragazzi della vostra età»:

«Siate coraggiosi!».

«Il coraggio viene non solo dalla testa, dalla conoscenza, ma soprattutto dal cuore. Se ciascuno di noi crede nei valori e nei principi europei, possiamo superare ostacoli che sembrano impossibili. Nessuno, se siete dalla parte del giusto, può farvi recedere».

«Il filo conduttore della nostra Europa è la libertà per la quale hanno dato la vita grandi donne e uomini. Oggi, per fortuna, non siete chiamati a difenderla con la vostra, ma resta un valore da tutelare con impegno e dedizione. Se ognuno di noi crede con fermezza nei valori fondanti dell’Europa permetterà a se stesso e chi gli sta vicino di essere libero».

«Osate!». «Abbracciate i cambiamenti!».

«Cercate la forza nel vostro cuore!».

L’Europa va a scuola

Bruxelles, 16 settembre 2018. L’Europa va a scuola è una serie di incontri – avviata nel dicembre 2017 – che ho piacevolmente realizzato con gli studenti  della “media” , del Liceo scientifico e del Tecnico industriale dell’Istituto onnicomprensivo “Giulio Cesare” di Sabaudia. E che proseguirò nei prossimi mesi, anche con i bambini della “primaria”.

All’avvio del nuovo anno scolastico l’iniziativa si è arricchita del corso di educazione alla cittadinanza europea, che le brillanti formatrici Giulia Ficarola e Veronica Vari porteranno nelle scuole medie della provincia di Latina, e oltre.

Perché l’Unione europea è fatta da noi e per noi, soprattutto per i più giovani. Perché l’Europa siamo noi.

L’Europa va a scuola